İran krizi Orta Koridor’u öne çıkarırken, Azerbaycan’ın Şuşa’daki zirvesi ve Zengezur Koridoru entegrasyonu Türk dünyası bağlarını güçlendiriyor.
İran’daki güncel gerilimler ve Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, Türk devletlerinin iş birliği yaptığı Orta Koridor’un stratejik önemini artırdı. Azerbaycan’ın öncülük ettiği Zengezur Koridoru’nun Orta Koridor’a entegrasyonu, Türk dünyasının ticari, lojistik ve siyasi bağlarını güçlendirmeyi hedefliyor.
Azerbaycan, Türk dünyasının kurumsallaşmasında kilit rol oynuyor. Bu kapsamda, 6 Temmuz 2024’te Azerbaycan’ın girişimiyle Karabağ’ın Şuşa kentinde ilk gayriresmi Türk Devletleri Teşkilatı zirvesi düzenlendi. Liderler zirvede, Türk dünyasının ortak geleceğine yönelik “Karabağ Deklarasyonu”nu imzaladı. İşgalden kurtarılan Şuşa’da gerçekleşen zirve, Türk devletlerinin dayanışmasını simgeledi ve Güney Kafkasya’daki yeni jeopolitik gerçeklik ışığında bölgesel iş birliğinin yeni aşamasını teyit etti.
Daha önce Ekim 2025’te Azerbaycan’ın kadim şehirlerinden Gebele, Türk Devletleri Teşkilatı Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapmıştı. Bu buluşmalar, Türk dünyasının ortak kültürel ve sembolik mirasını vurguluyor.
Azerbaycan, tarih boyunca Türk dünyası için birleştirici bir merkez olmuştur. Modern Türk entelektüellerinin buluşma noktası ve reformist düşüncenin merkezi olarak öne çıkmıştır. Modern Türk bütünleşmesinin temelleri, 1926’da Bakü’de düzenlenen Birinci Türkoloji Kongresi ile atıldı. Bu kongre, Türk dünyasının bilimsel tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.
Bakü’deki kongre, Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyadan bilim insanlarını, dilbilimcileri, tarihçileri ve eğitimcileri bir araya getirdi. 20. yüzyılın en önemli entelektüel olaylarından biri olarak nitelendirilen bu kongre, Türk dayanışması fikrinin erken bir göstergesiydi. Aradan geçen bir asra rağmen, kongrenin dil, kültür ve kimlik alanlarındaki etkileri devam etmektedir.
